4 Ekim 2008 Cumartesi

2008 Ramazan Bayramı Böyle Geçti

Büyükşehirlerde artık bayramların kendine özel olan anlamı kaybolmaya, sıla-i rahim özelliği unutulmaya yüz tuttu. Bayramlar yıllık izine ilave edilen tatil imkanları olarak görülmeye başlandı.


Biz ailecek her bayramı köyde akrabalarımızla birlikte geçirmeyi tercih ediyoruz. Çocukların da buna hiç itirazı yok, çünkü İstanbul'da göremediğimiz birçok gelenek köyde hala canlılığını muhafaza ediyor. Bayram namazı çıkışında bütün köylüler yaş sırasına göre diziliyor ve en yaşlıdan el öpülmeye başlanıyor. Bu şekilde dargınlar dahil bütün köy bayramlaşmış oluyor.




Bayram sabahı sisli puslu başladı. Gece ile gündüzün ısı farkından dolayı genelde sabahları bu manzara ile uyanıyoruz.



Bayram kahvaltısını yaptıktan sonra vakit geçirmeden bütün köylüleri ziyaret etmeye çalışıyoruz. Özellikle yalnız yaşayan yaşlıların bayramını kutlamak Enes ile Merve için özel bir anlam ifade ediyor. Çocukların şimdiden bu kültüre sahip olarak yetişmesi, köy ortamını ve köy kültürünü kanıksayıp yabancılık duymamaları benim açımdan sevindirici bir olay. Gerçek adını bilmiyoruz ama Enes ile Merve'nin Hakim teyzesi. Çok konuşkan ve çok nüktedan birisi. Onunla muhabbet edip karnın ağrıyıncaya kadar gülmemek mümkün değil. Anlattığı bir olaya hala gülüp duruyoruz aramızda.



Eski hurdalar arasında Enesin dikkatini çeken bir araç. Bu bir Çıkrık parçası. Tabi çıkrık deyince Enes için hiçbir anlam ifade etmiyor. Topu topu 25-30 yıl öncesine kadar tarlalarda pamuk ekilirdi. İnsanlar çırıkta eğirdikleri pamuk ipliğinden dokudukları kumaşlarla giyinirlerdi.



Bayram gezmesine çıkmış çocuklar. Sağdakiler İstanbuldan gelmiş. En sol ortadaki köyde yaşıyor.



Asiye teyze, ben çocukken de böyle yaşlı birisiydi. Onlar mı zamanı durdurdu biz mi hızlı yaşlandık hiç anlayamadım. Yalnızca yürürken elindeki deyneklere yaslanma ihtiyacı hissetmiyordu.



Ev ziyaretlerinin değişmez geleneği, bayram sofrası.



Siz ne derseniz deyin, ne kadar yemek istemediğinizi söylerseniz söyleyin, yer sofrası hemen kuruluyor. Acı tatlı Allah ne verdiyse, tadına bak deniliyor. Hastayım, şekerim var, kolesterolüm yükseldi gibi mazeretler yok.



Son ziyaretlerde siz yiyin, ben resim çekeceğim mazeretine sığınarak yemeklerden baya bir kaytardım. Bunu bulduğum iyi oldu, iki lokma alıp hemen ben bir fotoğraf çekeyim diye kalkıyorum sofradan.



Saldım çayıra mevlam kayıra arıcılığımız. Bayramın ikinci günü katları alma imkanım oldu.



Eski köy evleri, artık birer birer yok oluyor. Ahşap iskelet üzerine kerpiçten yapılıyorlardı. Fakat artık bu şekilde ev yapabilen, bu tür eski evleri tamir edebilen usta hiç kalmadı.



Çok eski evlerin avlu giriş kapıları bu şekilde. Sol taraftaki boşluk genelde misafir gelenlerin hayvanlarını bağlamak için kullanılırdı.



Eski evler genelde iki katlı oluyor. Alt katta yer evi denilen ve kışın oturulan duvarları oldukça kalın bir oda bulunuyor. İlk kapı evin girişi, ikinci kapı ise ahır girişi.



Üst kata ahşah merdivenlerden çıkılıyor. Hayat denilen geniş bir koridor bütün eski evlerde bulunuyor. Özellikle yazın kalabalık misafir geldiğinde bu hayatlar en güzel sohbet mekanıydı.



İkinci kata çıkılan ahşap merdiven. Tabi o da çağın özelliklerine mağlup düşmüş, eski kilimler kaldırılmış yerine halıfleks serilmiş.

Bayramın üçüncü günü akşamı komşu bir köye nişan törenine gittik. Köy meydanında gezinirken bir evin duvarlarında kullanılan taşlar dikkatimi çekti. Yukarıdaki taş bahçe girişinde yer döşemesi olarak kullanılmış. Üzerindeki yazılara bakılınca Bizans döneminden kaldığı anlaşılıyor.

Bu sütun da yine duvar inşaatında kullanılmış. Muhtemelen arkeolojik değeri yüksek eserler ama ne yetkililer olayın farkında ne de köylüler bu taşların değerinin bilincinde. İçinde define var mıdır diye kırılmadıkları ve duvar inşaatında kullanılıp bir şekilde muhafaza altına alınmış olmaları da bir şans.

23 Eylül 2008 Salı

Sonbahar Artık Kendini İyice Hissettirmeye Başladı

Kurak geçen Ağustos ayı ve Eylül başından sonra yağmurların yağmaya başlamasıyla, etraf gözle görülür şekilde yeşillenmeye başladı. Arılar fırsat buldukça polen taşıyor, arıcılar da kışa girmeden geç kalmış işlerini tamamlama peşinde.

Bu arılıkta ben hariç 7 arıcının arısı var. Benim arılar bu arılığın sağ tarafında arkada müstakil bir yerde.

İbrahim abi kışa girmeden önce bütün kovanları boyadı. Silikonlu plastik boya bu işi oldukça kolaylaştırdığı için, akıl edenlerden Allah razı olsun duasını alıyoruz. Fatma abla da eski petekleri kesip, çerçeveleri temizlemekle meşgul.

Arkadaki açık yeşil kovanlar İbrahim abinin yeni boyadıkları, boyanan kovanla boyanmayanın farkı burada daha iyi ortaya çıkıyor.

Mustafa abi de kış gelmeden işleri bitirme telaşında. Kasaların etrafına 1 mm sactan çember dönüyor. Bu çemberler çivi ile çakılınca sağlam olmuyor, biraz zahmetli olmasına rağmen vida ile yapmak kesin sonuç veriyor.

Ortalıktaki boş sandıklar toparlanıyor, çerçeveler tasnif edilip yerleştiriliyor.

Güveye karşı ceviz yaprağı uygulaması. Kimsenin bu uygulamanın nasıl sonuç vereceği konusunda kesin bilgisi yok. Ama güvenin ceviz yaprağına gelmediği noktasında bir inanç var.

Kendi arılığımla diğer arılık arasındaki yolu Ramazan'dan önce tamamlamıştım. Fotoğrafını çekmek yeni nasip oldu. Kışın kovan taşımaya uygun bir elarabası ayarlayıp, ilkbaharda arı taşımak gerektiğinde kovanları diğer arılığa yanaşan kamyona götürmek için bu yolu kullanmayı düşünüyorum.

Yağmurla birlikte hasret kaldığımız yeşili görmeye başladık. Ramazan rehavetiyle arılıkta çok fazla iş yapılmıyor. Fakat bayramdan sonra burayı dümdüz etmem ve sehpaları daha sağlam ve terazisinde yerleştirmem gerekiyor. Arıları da kışın tam yolun bittiği yere taşımayı düşünüyorum.

Benim kapak üst kontraplakları dört taraftan yarım santim kadar kısa biçilmişti. Kapak sacı olarak da matbaa kalıbı kullandım. Köşelerde oluşan boşluk ince olan kalıbı çabuk yıpratır diye buralara dolgu köpüğü sıktım. Bayramdan sonra bu taşan köpükleri de temizleyip boyamam gerekiyor.

Cumartesi günü kendimi zora koşmadan gözümün kestiği işlerle uğraşmayı tercih ettim. Bir çok arıcı taşınma hazırlığı yaparken uçma tahtalarına iki çivi sallayıveriyor. Bu kapak mandalları bu açıdan çok kullanışlı. Çivi ile çakmaya gerek kalmadan kapağı sabitliyor. Daha bal sezonuna çok vakit olmasına rağmen, cumartesi günü mandalı olmayan kovanlara mandal takmakla uğraşmak oldukça işime geldi.

5 Ağustos 2008 Salı

Çoookkkkkk Çalışmam Lazım Çooookkkkkkk

İstanbul'da arıcılık yapmak için yer problemini çözmek oldukça sıkıntılı bir süreç. En nihayet geçen 2 yılın sonunda bu problemi çözdüm gibi görünüyor. Benim eve yakın bir yerde arılarını kışlatan arıcıların müsadesiyle yeni yerime kavuştum.

Benim arıları koyduğum yer diğer arıcı arkadaşların yaklaşık olarak 25-30 metre arka tarafında.

Bu arada yeni yerle birlikte sevgili doktorumuz Muhteşem Turunç'un hediyesi olan ayakları da kullanma imkanı buldum. Bu tarz sehpa hem kolay hem pratik oldu sanki.

Yeni yer mevki olarak çok güzel. En büyük problemi geçmişte hafriyat alanı olarak kullanıldığı için arazinin aşırı engebeli olması. Özellikle geceleyin bir yerlere takılmadan ve düşmeden yürüyebilmek maharet gerektiriyor.

Kış mevsimi gelinceye kadar buralara el atıp elden geldiğince rahat yürünebilir bir satıh haline getirmem lazım.

İlk iş olarak, kendi arılığımı diğer arkadaşların bulunduğu yere bağlamak için yol düzleme çalışmasına başladım. Benim arıların oraya araç yanaşma imkanı gözükmüyor. Düzgün bir yol yaparsam, taşımak gerektiğinde arıları diğer arılığın oraya taşımak rahat olur diye düşündüm.
Yol işinde epey mesafe aldım sayılır, sanırım önümüzdeki haftasonu ulaşıma açılır. :)

28 Temmuz 2008 Pazartesi

Trakya'da Bu Sene Bal Dönemi Verimli Geçti

Arıları Kestane'den sonra Marmara Ereğlisi Yakuplu Köyü'ne getirmiştik. Aradan geçen yaklaşık 1 ay içinde arılar üzerlerine düşeni yapmışlar, bize de balları almak ve süzmek görevi düştü.

Yakuplu'daki arazi Mustafa abinin kendi mülkü. Arı koymak için çok elverişli bir yer. Etraf çevrili ve kenardaki yükselti doğal bir duvar görevi görüyor. Arazi hiç rüzgar almıyor.

Bal süzme çadırı gezginci arıcılığın olmazsa olmaz aksesuarlarından. Mustafa abiler bal sağımı yöntemi olarak, gündüz balları alıp kasalara arı girmeyecek şekilde yığıyor, hava kararınca da geceleyin çadırda süzme işlemine başlanıyor.

Ballar kovandan alınırken, arılar kovan önüne silkiliyor. Kovan içine silkilirse, aynı arı tekrar tekrar silkelendiği için koloni çok saldırgan bir tavır izleyebiliyor. 1 kişi kovandan ballı çıtayı alıp arıları uzaklaştırıyor, yardımcı olan kişi de çıtayı hemen alarak arıların giremeyeceği şekilde kasaya koyuyor.

Hava bal sağımı açısından idealdi. Hafif bir nektar akımı devam ettiği için arılar sakindi, gökyüzü parçalı bulutluydu o yüzden gündüz hiç terlemedik. Bir ara hafif bir yağmur da yağdı ve güzel bir gökkuşağı oluştu.

Öğle yemeği molası, yorgunluk yavaş yavaş çökmeye başlamış sanki.

Arıcıların en mutlu anı. Yıl boyu harcanan emeklerin karşılığı alınınca yüzler böyle gülüyor.

Gece çadırda yoğun bir bal süzümü faaliyeti. Ortamın soğuyup balların koyulaşmaması için çadır girişleri iyice kapatılıyor ve içeride lüx yakılıyor. Gündüz çok terlememiştik ama gece bunu telafi ettik çadır içinde oldukça terledik. Mehmet Kabaoğlu babasının en büyük yardımcısı. Adem Erdem de sağolsun Keşan'dan gelerek bal süzümüne katıldı.

Cumartesi Sabah 11 gibi başlayan maceranın ilk bölümü Pazar Günü sabah 8 gibi arıların tacizlere başlamasıyla bitmiş oldu. Herkes bulduğu yere yattı ve gece yaşanan uykusuzluğu gidermeye çalıştı. Pazar günü malzemeleri toparlayarak ve dinlenerek geçti, çünkü akşama arıları kamyona yükleyip İstanbul'a doğru yola çıkacağız. Ne kadar yorulduğumuzu Mustafa Abi'nin yüz ifadesinden anlayabilirsiniz.

Bu da benim bu seneki hasılatım. Allah bütün arıcılara ürettikleri balları güle güle yemeyi nasip etsin.

Malzemeleri topladık havanın kararmasını bekliyoruz. Güzel bir serinlikle birlikte tatlı bir yorgunluk da hepimize iyice çökmeye başladı.

Son bir gayretle kamyonu yükledik. Arazi kamyon manevralarına uygun olduğu için yükleme işi çok kolay oldu.

Gece trafik oldukça yoğundu. Bizim gibi başka arıcılar da dönüş yoluna girmişlerdi. Gece 1 civarında İstanbul'da kamyonu indirmeye başladık. O kadar çok yorulmuşum ki, bu anı fotoğraflamak hiç aklıma gelmedi. Çünkü işin bir an önce bitmesi ve eve gidip yatmanın dışında birşey düşünmüyordum.
Gezgin arıcılık Türkiye'de şartlarında gerçekten çileli bir uğraş, bunu yaşayarak anlamış olduk. Allah geçimini bu işten sağlayan bütün arıcılara Anadolu yollarında kazasız belasız yolculuklar ve bol kazançlar nasip etsin.

22 Temmuz 2008 Salı

Bal Reçelden Pahalı mı Olmalı?

Türkiye'de bal fiyatlarının düşüklüğüne vurgu yapmak için, reçel fiyatına satıldığı söylenir. Üretimden uzak olanlar ve reçeli market rafından alanlar açısından bakarsak bu karşılaştırma doğru olabilir. Ama reçelin kavanoza girinceye kadarki aşamalarındaki zahmeti görürsek, bal ile reçel karşılaştırmasının ne kadar anlamsız olduğunu anlayabiliriz.


1997 yılında köye merak saldım. Büyükşehirde yaşayan ve gün boyu beton binalardan başka birşey görmeyenlerin en büyük düşüdür, bir gün köye dönmek doğa ile başbaşa yaşayabilmek.

Evin önündeki bahçeye bütün meyvelerden üçer beşer tane diktik. Kuruyanları temizledikten sonra meyve veren yaklaşık 120 tane de vişne ağacımız var.

Vişne bahçesinin çapalama, sulama, ilaçlama ve budama bakımlarını yıl içinde babam yapıyor. Her Temmuz ayında ise bize toplamak düşüyor. Yıllık iznimi vişne hasat mevsimine denk getiriyorum.

Köyler imece usülü yardımlaşmanın yaygın olduğu yerler. Sağolsun köydeki hısımlarımız toplama sırasında yardıma geldiler.

Hasat zamanı oldukça yorucu geçiyor, sabah en geç 7.30 da bahçeye iniliyor, akşam 20.00 gibi kasalar traktöre yüklenmiş oluyor.

Hasat sonu yanyana dizilen kasalar günün yorgunluğunu unutturan bir görüntü oluşturuyor.

Gelelim reçel ve bal hesabına. Bizim vişnelerimiz henüz reçel aşamasına gelmedi, toptan sattık. Fakat satış aşamasına getirmek bile büyük bir çile. Yaklaşık 5 kişi 3 gün boyunca vişne topladık. 1 ton civarında vişne oldu. Kilosu 1 liradan 1000 YTL para alındı.
Babam bahçeyi sürdürmek için 300 ytl vermiş, budatmak için 75 ytl, ilaçlatmak için 100 ytl.
Kendisi de fidan diplerini 8 günde çapalamış, 5 kişi de 3 günde hasat yaptı, yevmiyeleri siz yazın.
Dikkatli bakarsanız fotoğrafın orta sol tarafında arı kovanlarını farkedebilirsiniz. Mevsim başında 10 kovan vardı. Çoğu oğula kaçmış, babam 4 tanesi yakalamış kovana koymuş. Oğula kaçanlar ve başka problemi olanlar katlara çıkamamış. 3 Kovan kata çıkabilmiş, bu arılardan yaklaşık 70 kg bal süzebildik. Bu balı kilosu 15 YTL den satsak 1000 YTL civarında para tutuyor.
Yani yıl boyu verilen büyük emekler ve yapılan masraflar karşılığında yaklaşık 7 dönümlük vişnelikten alabildiğimiz vişne 1000 ytl civarında, bahçenin bir köşesinde saldım çayıra mevlam kayıra mantığıyla yetiştirilen arılardan hasat edilen bal da aynı değerde.
Eğer bal ile reçeli verilen emek ve çekilen çile ile karşılaştıracak olursak, kesinlikle reçel baldan daha pahalı olmayı hakediyor.


2002 yılında tamamlayabildiğimiz fakirhanemiz. İnşaatı ve bitmesi benim açımdan epey zorlu oldu. Görenler villa muamelesi yapıyor ama harcanan malzeme sıradan bir gecekonduya yapılan masraftan fazla değil. Sadece şekline şemaline biraz dikkat ettim. Bir de boyayınca iyi bişey olcak sanki.

Evimizin balkonundan görünen manzara. Burada oturarak içilen çayın keyfine doyum olmadığını söylemeye gerek yok.

Hasattan sonra işimiz bitti rehavetine kapılamadık. Babam bahçenin ota boğulmasını önlemek için komple bir çapalamadan geçirilmesi talimatını verdi. Bu operasyonda Enes oldukça yüksek bir performans gösterdi, hepimizden çok çalıştı. Sanki bizden bayrağı devralmaya çoktan hevesli gibi.

Babamın yönlendirici talimatlarıyla çapa yapmanın mantığını kavramaya çalışırken, Enes yanda kıs kıs gülüyordu.

Hep çalışmadık tabiki, çapa makinesinin kayış yanınca bize de gezmek düştü. Bu fotoğraf karesi iyi oldu sanki, insanoğlunun yeryüzündeki büyük yolculuğunu anlatıyor gibi.

Arif Uysalın köyü bu dağların ardında.

Küresel ısınma ve kuraklık problemini bu seferki gezilerimizde çok net gördük. Daha Temmuz ayı olmasına rağmen birçok pınar kurumuş. Çocukluğumuzda hayvanları suladığımız pınarları bu şekilde görmek hüzün verici bir duygu.

Suyu damacanadan içmeye alışkın yeni nesil için bu pınarlar çok anlam ifade etmez. Ama bizim için bir yaşam kaynağıydı onlar. Çantanda ekmeğin ve biraz da kuru soğanın varsa, bir pınar başında oturmanın keyfi hiçbirşeyde olmazdı.

Köyümüzün yaylasında akşam üzeri, güneş batmak üzere.

Bu dağın ardında bi dağ var oyyy oyy oyyy. Bu dağın ardında bi dağ var oyy oyyy oyyy.

Güneşin batışı köy maceramızın sonunu bittiğini anlatıyor. Cumartesi sabah erkenden kalkıp Bilecik yollarına düştük. Sevgili arıcı arkadaşımız Arif Uysalın oğlunun sünnet düğününe yetişeceğiz.

Allah tamamına erdirsin, damat olduğu günleri de göstersin temennileriyle düğünden ayrıldık.

Bu arada Eskişehirden Birol Temur arkadaşımız da düğündeydi. Karşılıklı olarak gözümüz bir yerden ısırıyor pozisyonunda kaldıktan kısa bir süre sonra jeton düştü. Arıcılık ve internet çok güzel dostlukların oluşmasına vesile oldu. İlerleyen yıllarda bu dostlukların daha da pekişmesi dileğiyle.

Bileciğe gelmişken Şeyh Edibali Türbesini ziyaret ettik ve Türbe bahçesinde kurulmuş yörük çadırında birşeyler içip dinlendik.

Osmanlı İmparatorluğu'nun kuruluşu ders olarak anlatılırken, Şeyh Edibalinin adından çoğu kez söz edilmez. Ama 400 çadırlık bir aşiretin, 50 yıl içinde dünyaya kafa tutan bir imparatorluk kurabilmesinin arkasındaki ruhu anlayabilmek, Şeyh Edibaliyi kavrayabilmekten geçer.
Kısa bir anektod, Osman Gazi Şeyh Edibali'nin kızı ile evlenmek isteyince, Ahi Şeyhi Olan Edibali, bizim töremizde mesleği olana kız verilmez der. Osman beyin beyliğini meslekten görmez. Bu cevabı alan Osman Bey, Bilecik tabakhanesinde 6 ay çalışır ve Kalfalık beratı alır. Böylece Şeyh Edibalinin kızı ile evlenmesinin önündeki engel kalkmış olur.

Bu da bütün çocuklar melektir deyiminin fotoğrafı. Allah anasına babasına bağışlasın. (Birol Temur'un kızı)